Home ข่าวเด่น ดิจิทัล ไขปริศนาหาที่มาตุ๊กตาหินโบราณ วัดพระแก้ว สืบจากรูปแบบ และ ตัวอักษรจีนบนตุ๊กตาหิน มุมมองจากนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ศิลปะจีน

ไขปริศนาหาที่มาตุ๊กตาหินโบราณ วัดพระแก้ว สืบจากรูปแบบ และ ตัวอักษรจีนบนตุ๊กตาหิน มุมมองจากนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ศิลปะจีน

2 second read
0
0
246

หลังจากที่หน่วยราชการในพระองค์ เผยแพร่ข่าว การขุดพบประติมากรรมหินสลักจำนวนมาก ระหว่าง การปรับปรุงเส้นทางเข้าชมภายในพระพระบรมมหาราชวังช่วงเดือนกรกฎาคม 2565 โดยระบุว่า เป็นประติมากรรมรูปบุคคลหลายเชื้อชาติ และ สัตว์ในเทพนิยาย และ มีภาพถ่ายที่ยืนยันว่า ประติมากรรมหินสลักเหล่านี้ปรากฏในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประดับตกแต่งอยู่โดยรอบพระอาราม และ มีการโยกย้ายในรัชสมัยต่อ ๆ กันมา

ต่อมามีข้อมูลจากพลตรีหญิง หม่อมหลวงลดาวัลย์ กมลาศน์ เหลนของพระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรร กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร โพสในเฟสบุ๊กของท่านว่า กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสรทรงรับผิดชอบเครื่องประดับพวกรูปปั้น และ เครื่องประดับศิลาในการบูรณะวัดพระศรีรัตนศาสดารามในสมัยรัชกาลที่ 5

แต่ที่มาของประติมากรรมหินสลักตุ๊กตาหิน กว่า 100 ตัวนี้ ทำจากแหล่งไหน สั่งจากที่ใด ในหรือนอกประเทศ จนถึงขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันที่แน่ชัด ล่าสุดมีข้อสังเกตที่น่าสนใจจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช อาจารย์ประจำสาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ศิลปะจีนและเคยศึกษาเรื่องอิทธิพลศิลปะจีนในงานพุทธศิลป์ไทยในสมัยรัชกาลที่ 2 – 3 อธิบายถึงที่มาของตุ๊กตาหินว่า มีความน่าสนใจใน 3 ประเด็น ได้แก่ ตัวอักษรจีนที่จารึกบนตุ๊กตาหิน รูปแบบของตุ๊กตาหิน และ เทคนิคการแกะสลัก

1. ตัวอักษร
ในตุ๊กตาหินบางตัวจะมีอักษรจีนจารึกไว้ มีคำว่า 东粤 (เยว่ตง ) ตามด้วย 顺利造 (ซุ่นลี่จ้าว) 茂源造 (ม่าวหยวนจ้าว) โดยคำว่า 东粤 (เยว่ตง) หมายถึง พื้นที่ทางทิศตะวันออกของมณฑลกวางตุ้ง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ชาวจีนแต้จิ๋วอาศัยอยู่ หรืออาจจะรวมเหมยโจวที่เป็นชาวจีนแคะ แต่มีเอกสารจีนในช่วงราชวงศ์ชิงที่อธิบายคำว่า 东粤 (เยว่ตง) โดยในเอกสารนั้นไม่ได้หมายถึง ทิศตะวันออกของมณฑลกวางตุ้ง แต่หมายถึง มณฑลกวางตุ้งทั้งมณฑล เนื่องจากมณฑลหนึ่งมีขนาดใหญ่มาก ทิศตะวันออกของมณฑลกวางตุ้งจะเป็นคนกลุ่มภาษาหนึ่งที่เรารู้จักกันว่าแต้จิ๋ว หรือตรงกลางของมณฑลกวางตุ้งเป็นกวางเจา ที่เรียกว่า จีนกวางตุ้ง การระบุว่า เขามาจากภูมิภาคไหนของมณฑล มันมีผลตามมาว่า ของมาจากตรงนั้นจริงหรือไม่ ส่วนตัวคิดว่ามันน่าจะเป็นความหมายกว้างๆ ว่าทั้งมณฑลกวางตุ้ง

นอกจากเอกสารดังกล่าว ยังมีศาลเจ้าของชาวจีนกวางตุ้ง แถวเขตป้อมปราบ ที่สร้างสมัยรัชกาลที่ 5 มีการเล่าถึงตัววัสดุก่อสร้างว่า นำเข้ามาจากจีน มีอิฐที่แกะสลักเป็นลวดลายสลักกำแพง ซึ่งโดยหลักต้องเป็นช่างเฉพาะทาง ในไทยทำไม่ได้เลย ตัวอิฐอันนั้นก็สลักชื่อร้านที่ผลิตไว้ ใช้คำว่า东粤 (เยว่ตง) นำหน้าเหมือนกัน

เพราะฉะนั้น เมื่อกลับมาพิจารณาว่า คำว่า 东粤 (เยว่ตง) บนตัวตุ๊กตาหินพวกนี้ มันอาจจะพูดยาก ถ้าหมายถึงทิศตะวันออกของมณฑลกวางตุ้ง แต่ถ้าพูดกว้างหน่อย 东粤 (เยว่ตง) ยังหมายถึง มณฑลกวางตุ้งทั้งมณฑลได้เหมือนกัน

ประเด็นต่อมา จะมีชื่อตัวอักษรจีนต่อมา 顺利造 (ซุ่นลี่จ้าว) 茂源造 (ม่าวหยวนจ้าว) บางคนตีความเป็นร้าน บางคนตีความว่าเป็นช่าง พอไปพ่วงกับคำว่า 东粤 (เยว่ตง) แสดงว่า มันนำเข้ารึเปล่า ถ้าดูแค่จารึก ก็คิดเหมือนกันว่านำเข้า

2. รูปแบบ
ถ้าลองมาดูรูปแบบ เนื่องจากตอนทำวิจัยปริญญาเอก ทำเรื่องตุ๊กตาหินในวัดไทยในช่วงสมัยรัชกาลที่ 2 – 3 ซึ่งเป็นตุ๊กตาศิลาจีน ถ้าเทียบกับตุ๊กตาหินที่เพิ่งเจอ มีความต่างกันชัดเจน

ถ้าดูรูปแบบที่แกะสลักเป็นรูปคนนานาชาติ มีทั้งตะวันตก ญวน คนไทย ซึ่งในช่วงรัชกาลที่ 3 ตัวตุ๊กตาศิลามีการแกะสลักคนต่างชาติเหมือนกัน อย่างที่วัดโพธิ์จะเราเห็นว่ามีตุ๊กตาทหารจีน ขุนนางจีน แต่ที่วัดสุทัศน์ฯ รอบพระอุโบสถ มีรูปตุ๊กตาทหารซึ่งเป็นทหารฝรั่ง ส่วนที่วัดเทพธิดารามเป็น และ มีรูปคนไทย ผู้หญิงห่มสไบจูงลูก สัดส่วนมันดูไม่สมส่วน ซึ่งน่าจะเป็นการออเดอร์ มีพรีออเดอร์ไปจีน ว่าอยากแกะรูปคนไทย ซึ่งช่างจีนไม่เคยเห็นผู้หญิงไทย แกะออกมาตามความเข้าใจช่าง ดังนั้นเรื่องประติมากรรมคนต่างชาติมี แต่ไม่หลากหลายเท่ากับชุดที่พบที่วัดพระแก้ว

นอกจากนี้ ถ้าพูดถึงแนวคิดเรื่องความเป็นนานาชาติ ในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 เราตระหนักเรื่องนานาชาติมาก่อนไหม ก็มีเหมือนกันแต่อยู่ในงานจิตกรรม ที่เมื่อก่อนมีภาพที่เรียกว่า ภาพ 12 ภาษา ในความหมายคือหลายภาษาหลายเชื้อชาติ แต่ถ้าดูจำนวนก็ยังไม่เท่ากับที่วัดพระแก้วที่พบเป็น 100 กว่า ตัว

3. เทคนิคการแกะสลัก
ย้อนกลับไปในสมัยรัชกาลที่ 2-3 มีการสั่งตุ๊กตาศิลาเข้ามาจำนวนมาก มีเอกสารยืนยันชัดเจน แต่นอกจากนำเข้า ยังมีการให้ช่างในไทยแกะสลักหินขึ้นมาเหมือนกัน ซึ่งช่างในไทย อาจจะเป็นช่างไทย หรือ ช่างจีนก็ได้ กลุ่มที่ทำในไทย ถ้าเทียบในเชิงฝีมือ จะสู้ของนำเข้าไปไม่ได้ เช่น ลวดลายอาจจะแกะสลักไม่ชัด มีดดูไม่ค่อยคม

ประติมากรรมศิลาตุ๊กตาจีนที่เราเคยพบ ตามหลักฐานจะเห็นว่า เป็นรูปบุคคล เช่นที่วัดสุทัศน์เทพวราราม หรือ ตุ๊กตาที่เป็นรูปสัตว์ที่พบในหลายวัดเช่น วัดอรุณราชวราราม วัดพระเชตุพลวิมลมังคลาราม จะเห็นว่า ถ้าเป็นตุ๊กตาจีน ตรงส่วนขาจะสลักโดยกระเทาะหินออกหมด เห็นเป็นแนวขาจริงๆ แต่พอลองไปสังเกตดูประติมากรรมหินที่พบที่วัดพระแก้ว ทุกชิ้นจะเห็นว่า เขาปล่อยเนื้อส่วนที่อยู่ที่เท้า หรือ หลังเท้าทิ้งไว้ ซึ่งอาจจะตีความได้ บางเรื่องช่างอาจจะไม่ได้ชำนาญเรื่องการแกะหิน บางทีอาจมีความกังวลบางอย่างของช่างว่า แกะๆ ไปแล้วเดี๋ยวมันทลายรึเปล่า พวกแท่งหินที่ปล่อยไว้ จะเป็นเหมือนตัวค้ำยันว่า ยังไงไม่หักแน่นอน ซึ่งลักษณะของหินที่พบ ที่มีปล่อยเนื้อหินแบบนี้ ช่วงสมัยรัชกาลที่ 2-3 ตอนทำวิจัยก็พบว่า มันมีแนวโน้มสูงว่า น่าจะเป็นงานที่ทำในไทย หรือบางชิ้นที่มีจารึกชัดเจนเลยว่าทำในไทยก็มี

เมื่อดูเทคนิค สัดส่วน บางตัวหัวเล็กมาก หัวเล็กตัวใหญ่ เหมือนช่างไม่ค่อยชำนาญในการแกะ แง่เทคนิคการแกะที่ไม่ได้ทำให้ดูลอยตัวทั้งหมด หรือเรื่องสัดส่วนที่ดูไม่ชำนาญ ลายเส้นที่ดูไม่คม ทำให้ดูเหมือนงานในเมืองไทยมากกว่า

ดังนั้น ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช มองว่า การวิเคราะห์จากตัวอักษรจีน ที่จารึกบนตุ๊กตาหิน และ รูปแบบของตุ๊กตาหิน ยังหาความเชื่อมโยงกันไม่ได้ ซึ่งเป็นเรื่องน่าสนใจในการศึกษาต่อ และ ต้องรอดูข้อมูลเอกสาร หลักฐานต่าง ๆ ในมุมอื่น เพื่อจะไขปริศนาที่มาของประติมากรรมหินสลักตุ๊กตาจีนนี้ ต่อไป

บทความ โดย ประวีณมัย บ่ายคล้อย

TAG : 0 0 Google + 0 เขียนเมื่อ : 21 กรกฎาคม 2565 08:30:59 เข้าชม : 1926895 ครั้ง

Load More Related Articles
Load More By admin
Load More In ข่าวเด่น ดิจิทัล
Comments are closed.

Check Also

สีจิ้นผิง กับ การหลอมรวมภูมิปัญญาจีน ในโลกสมัยใหม่

ในช่วง ที่ นายสีจิ้นผิง ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาช … …