Home ข่าวเด่น ดิจิทัล เข้าใจความเชื่อ เกี่ยวกับ เทพเจ้าจีน ผ่านหนังสือ “เทพเจ้าจีน ในกรุงเทพฯ”

เข้าใจความเชื่อ เกี่ยวกับ เทพเจ้าจีน ผ่านหนังสือ “เทพเจ้าจีน ในกรุงเทพฯ”

2 second read
0
0
205

หนังสือ “เทพเจ้าจีน ในกรุงเทพฯ” เป็นผลงานเขียนของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้เชี่ยวชาญเรื่องศิลปะจีน

เนื้อหาในหนังสือ “เทพเจ้าจีน ในกรุงเทพ” มาจากการศึกษาวิจัย เรื่องประติมากรรมเทพเจ้าจีน ในศาลเจ้าที่อยู่ในกรุงเทพฯ 129 แห่ง ตั้งแต่ศาลเจ้าที่เก่าแก่ที่สุดในสมัยธนบุรี จนถึง ศาลเจ้าที่สร้างขึ้นในปัจจุบัน

ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ได้ศึกษาพื้นฐานความเชื่อของชาวจีน หลักฐานความเชื่อของชาวจีนในกรุงเทพฯ และ รูปแบบประติมากรรมเทพเจ้า ในศาลเจ้าจีน กรุงเทพฯ ซึ่งมีข้อค้นพบที่น่าสนใจเรื่อง ทั้งเรื่องรูปแบบประติมากรรม ที่แสดงถึงเอกลักษณ์ของชาวจีน รูปแบบประติมากรรมที่แสดงถึงความสัมพันธ์กับศิลปะไทย เอกลักษณ์ความเชื่อของชาวจีน อพยพในกรุงเทพฯ ที่สะท้อนผ่านเทพเจ้าประธาน การบูชาเทพเจ้าที่สัมพันธ์กับความเชื่อแต่ละกลุ่มภาษา ได้แก่ ชาวจีนแต้จิ๋ว ชาวจีนฮกเกี้ยน ชาวจีนไหหลำ ชาวจีนแคะ และ ความเชื่อเรื่องเทพเจ้า ที่ปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ให้สัมภาษณ์ ว่า ข้อค้นพบจากการศึกษาประติมากรรมเทพเจ้า ในศาลเจ้าจีน มี 2 ประเด็น คือ รูปแบบของประติมากรรม และ ความเชื่อของชาวจีน โดยอาจารย์อธิบาย ว่า ในแง่รูปแบบ สามารถพบประติมากรรม ตามความเชื่อชาวจีน แต่ละกลุ่มภาษา เช่น ประติมากรรมแต้จิ๋ว ฐานประติมากรรมเป็นฐานดำ เขียนลายดอกไม้ขาว ลักษณะประติมากรรม โครงหน้าไม่ได้เป็นมิตินัก ขณะที่ประติมากรรมฮกเกี้ยน จะเห็นการแกะสลักเค้าโครงหน้า เช่น ดวงตามีความนูน มากกว่า ประติมากรรมแต้จิ๋ว ฐานประติมากรรมเป็นสีดำล้วน ไม่ทำเป็นลายดอกไม้ขาว

ซึ่งประติมากรรมเทพเจ้าจีน ที่พบในศาลเจ้าหลายแห่ง ก็สอดคล้องกับประวัติของศาลเจ้า เช่น ศาลเจ้าพ่อกวนอู ที่ถนนสมเด็จเจ้าพระยา ตามประวัติผู้ก่อสร้างคือชาวจีนฮกเกี้ยน ตอนศึกษาสถาปัตยกรรม ก็เห็นร่องรอยความเป็นฮกเกี้ยน เมื่อศึกษาเชิงประติมากรรม ก็เห็นความเป็นประติมากรรมฮกเกี้ยนของเทพเจ้ากวนอูองค์แรกในศาล เช่น ฐานไม่ได้เขียนเป็นลายขาวเหมือนของประติมากรรมแต้จิ๋ว หรือ การนั่งของเทพเจ้าที่ดูไม่สมมาตร คือจะนั่งดูธรรมชาติมากกว่าประติมากรรมอื่น หรือ การแกะสลักสิงโตใต้เท้าของตัวประติกรรม ที่เป็นเอกลักษณ์

นอกจากนี้ งานศิลปกรรม ยังสะท้อนวิถีความคิดของคน วัฒนธรรมดั้งเดิมของคนจีน 5 กลุ่ม ภาษา เช่น ศาลเจ้าถึงจะสร้างใหญ่ แต่ประติมากรรมมีขนาดเล็ก สูงประมาณ 1 ฟุต ดังนั้น พอชาวจีนอพยพมาที่ไทย แล้วมาสร้างศาลเจ้า ก็ยังติดกับความคุ้นเคยเดิม คือ ประติมากรรมจะมีขนาดเล็กมาก

พอเวลาผ่านไปมีความนิยมใหม่เกิดขึ้น เช่น ประติมากรรมเทพเจ้าช่วงสมัยรัชกาลที่ 8-9 จะเห็นประติมากรรม ที่มีความสูงมากขึ้นเรื่อย ๆ จนปัจจุบันมีการสร้างสูง 3 เมตร ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลง และ มีหลักฐานทำให้พอเข้าใจความคิดของผู้สร้าง เช่น สถานะทางสังคมที่ร่ำรวยขึ้น หรือ กระแสสังคมในไทย ที่เราเคยได้ยินว่า ต้องใหญ่ที่สุดในโลก

อีกตัวอย่างหนึ่ง คือ ในยุคแรก ปกติจะใช้ไม้แกะสลักท่อนเดียวไม่ได้มีการแบ่งชิ้น แกะเป็นหัว ตัว ฐาน แต่สมัยหลังจะมีวัสดุใหม่ เช่น เซรามิก หรืองานหล่อโลหะ ทำให้เห็นเรื่องความเข้าถึงง่ายของวัสดุ พอผลิตง่ายขึ้น ราคาถูกกว่า ผู้สร้างก็จะหันมาใช้เซรามิก หรือ งานหล่อโลหะแทนงานไม้ที่อาจจะแพงกว่า ยุ่งยากกว่า งานไม้ก็เริ่มหมดความนิยมไป

นอกจากนี้ ประติมากรรมเทพเจ้าในศาลเจ้า ยังสะท้อนเรื่องความเชื่อ ความเป็นตัวตนของกลุ่มภาษา ประธานของศาล จะบ่งบอกผู้อุปถัมภ์ได้ชัดเจนที่สุด เช่น คนแต้จิ๋วจะมีเทพเฉพาะคนแต้จิ๋ว คนไหหลำ ก็มีเทพเฉพาะของชาวไหหลำ เช่น ตัวขององค์เทพเจ้าศาลเจ้าแม่ทับทิม ที่สะพานซังฮี้ ซึ่งเป็นเทพเจ้าเจ้าแม่ เฉพาะไหหลำที่เกี่ยวข้องกับการเดินเรือ ซึ่งจีนกลุ่มอื่นจะไม่ได้บูชาเทพองค์นี้ หรือ กลุ่มฮกเกี้ยน จะบูชาเทพโจวซือกง ก็จะเฉพาะโดยประวัติท่านเป็นพระ ช่วยเหลือชาวบ้าน ซึ่งพื้นที่ที่ท่านช่วยเหลืออยู่ภาคใต้ของมณฑลฝูเจี้ยน ก็มีความสัมพันธ์กัน

นี่คือ ส่วนหนึ่งในเนื้อหาหนังสือ “เทพเจ้าจีนในกรุงเทพฯ” ที่น่าสนใจ ซึ่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช ได้เขียนเรื่องหนังสือเล่มนี้ด้วยความตั้งใจ อยากให้ผู้อ่านได้เข้าใจชาวจีนโพ้นทะเล ที่อยู่ในประเทศไทย มากยิ่งขึ้น

บทความ : ประวีณมัย บ่ายคล้อย
ภาพ : หนังสือ เทพเจ้าจีนในกรุงเทพฯ สำนักพิมพ์มติชน

TAG : 0 0 Google + 0 เขียนเมื่อ : เสาร์ 17 ธันวาคม 2565 02:31:00 เข้าชม : 1897521 ครั้ง

Load More Related Articles
Load More By admin
Load More In ข่าวเด่น ดิจิทัล
Comments are closed.

Check Also

เปิดแกรนด์โอเพ่นนิ่ง โครงการใหม่ ‘นิมมาน’ (Nimman) บ้านหรู 2 ชั้น สไตล์วาบิซาบิ จาก มือโปรพัฒนาอสังหาฯ โบ๊ทพัฒนา ภูเก็ต

วันนี้ (28 ม.ค. 2566) มีการเปิดแกรนด์โอเพ่นนิ่ง โครงการ … …