“เฉียวผี” จดหมาย ข้ามทะเล บันทึกประวัติศาสตร์ชาวจีนโพ้นทะเล สู่ มรดกความทรงจำของโลก

กระแสความนิยมภาพยนตร์จี นเรื่อง “Dear You” ทำให้คำว่า “เฉียวผี” (Qiaopi) กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง โดยเฉพาะ ในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่เริ่มค้นหาความหมาย และประวัติศาสตร์เบื้องหลังจดหมาย ซึ่งเคยเชื่อมโยงชาวจีนโพ้นทะเล กับครอบครัวในบ้านเกิดเป็นเวลานาน กว่าศตวรรษ

คำว่า “เฉียวผี” หมายถึง จดหมายที่ชาวจีน ซึ่งเดินทางไปทำงานหรืออยู่ในต่างประเทศ ส่งกลับมายังครอบครัว พร้อมเงิน สำหรับเลี้ยงดูพ่อแม่ ภรรยา และบุตรหลาน โดยคำว่า “เฉียว” หมายถึง ชาวจีนโพ้นทะเล ส่วนคำว่า “ผี” ในภาษาถิ่นของภูมิภาคเฉาซ่าน และฝูเจี้ยน หมายถึง จดหมาย หรือ เอกสาร

จดหมายเหล่านี้ ยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบรับส่งเงิน ระหว่างประเทศ ในยุคที่บริการธนาคารยังเข้าไม่ถึงประชาชนทั่วไป ผู้ส่งจะนำเงิน และจดหมายไปฝากกับร้าน หรือ ผู้ให้บริการที่ได้รับความไว้วางใจ ก่อนส่งต่อผ่านเครือข่ายทางเรือ และตัวแทนในประเทศจีน ไปยังครอบครัวของผู้รับ

สำนักข่าวซินหัวรายงานว่า ระบบเฉียวผี มีบทบาทสำคัญตั้งแต่ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษ ที่ 19 จนถึง ครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษ ที่ 20 ซึ่งเป็นช่วงที่ชาวจีน จากมณฑลกวางตุ้ง และฝูเจี้ยนจำนวนมากเดินทาง ไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ประเทศไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และเวียดนาม เพื่อทำงานหารายได้

แม้ชาวจีนอพยพจำนวนไม่น้อย ต้องทำงานหนัก และมีรายได้ไม่มาก แต่ยังคงส่งเงินกลับบ้านอย่างสม่ำเสมอ พร้อมเขียนจดหมายแจ้งข่าวความเป็นอยู่ สอบถามสารทุกข์สุกดิบ และกำชับให้คนในครอบครัวนำเงินไปใช้จ่ายด้านอาหาร การศึกษา การรักษาพยาบาล หรือซ่อมแซมบ้านเรือน

ด้วยเหตุนี้ เฉียวผี จึงเป็นทั้งหลักฐานทางการเงิน และบันทึกชีวิตของประชาชนทั่วไป เนื้อหาในจดหมายแต่ละฉบับสะท้อนสภาพเศรษฐกิจ สังคม การอพยพ การค้า และความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับประเทศต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในแต่ละช่วงเวลา

เอกสารบางฉบับ ยังบันทึกเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ เช่น สงคราม ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ โรคระบาด และความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในประเทศที่ชาวจีนอพยพเข้าไปตั้งถิ่นฐาน ขณะที่จดหมายจำนวนหนึ่งสะท้อนบทบาทของชาวจีนโพ้นทะเล ในการส่งเงินบริจาคกลับมาสนับสนุนประเทศจีน ในช่วงสงครามต่อต้านการรุกรานของญี่ปุ่น

เฉียวผี จึงเป็นหลักฐานของความผูกพันระหว่างชาวจีนโพ้นทะเล กับบ้านเกิด เป็นสัญลักษณ์ของความกตัญญู ความรับผิดชอบต่อครอบครัว และความซื่อสัตย์ในการดำเนินธุรกิจ เพราะระบบนี้ดำเนินไปบนพื้นฐานของความไว้วางใจระหว่างผู้ส่ง ตัวแทนรับส่งเงิน และครอบครัวผู้รับ

ด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือยูเนสโก (UNESCO) ขึ้นทะเบียนเอกสาร “Qiaopi and Yinxin Correspondence and Remittance Documents from Overseas Chinese” เป็นมรดกความทรงจำของโลก (Memory of the World) เมื่อปีค.ศ. 2013

ยูเนสโกระบุว่า เอกสารเหล่านี้ เป็นหลักฐานสำคัญของการอพยพข้ามประเทศ ในช่วงคริสต์ศตวรรษ ที่ 19 และ 20 ตลอดจนสะท้อนการแลกเปลี่ยนทางเศรษฐกิจ และวัฒนธรรมระหว่างจีน กับประเทศปลายทางของชาวจีนโพ้นทะเล

ปัจจุบัน จดหมาย และเอกสารเฉียวผีจำนวนมาก ได้รับการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ หอจดหมายเหตุ และสถาบันวิจัยหลายแห่งของจีน โดยเฉพาะในเมืองซัวเถา เมืองเฉวียนโจว และพื้นที่อื่น ๆ ในมณฑลกวางตุ้งและฝูเจี้ยน ซึ่งเป็นถิ่นกำเนิดของชาวจีนโพ้นทะเลจำนวนมาก

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังนำเทคโนโลยีดิจิทัล มาใช้ในการสแกน จัดหมวดหมู่ และจัดทำฐานข้อมูลเอกสาร เพื่อป้องกันความเสียหายจากอายุของกระดาษ ความชื้น และการซีดจางของหมึก รวมทั้งเปิดโอกาสให้นักวิจัยและประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้น

ในปี 2020 ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เคยเดินทางไปเยี่ยมชมหอจดหมายเหตุเฉียวผี ที่เมืองซัวเถา และกล่าวว่า เอกสารเหล่านี้ บันทึกความยากลำบากของชาวจีนโพ้นทะเล รุ่นก่อน ตลอดจนความรักที่มีต่อบ้านเกิด และมาตุภูมิ พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการอนุรักษ์ และสืบทอดคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ปรากฏอยู่ในเอกสาร

กระแสจากภาพยนตร์ “Dear You” ยิ่งทำให้เฉียวผีเป็นที่รู้จักในวงกว้าง สถานที่จัดแสดง และพิพิธภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับเฉียวผี มีผู้เข้าชมเพิ่มขึ้น ขณะที่นักท่องเที่ยวจำนวนมากเดินทางไปยังสถานที่ถ่ายทำในภูมิภาคเฉาซ่าน เพื่อเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของชาวจีนโพ้นทะเล และสัมผัสวิถีชีวิตที่ปรากฏในภาพยนตร์

ความสนใจนี้ไม่ได้จำกัดอยู่ในจีน เนื่องจากเรื่องราวของเฉียวผี มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับชุมชนชาวจีนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะ ประเทศไทย ซึ่งมีประชาชนเชื้อสายแต้จิ๋วจำนวนมาก หลายครอบครัวยังคงเก็บรักษาจดหมาย หรือมีเรื่องเล่าจากบรรพบุรุษเกี่ยวกับการส่งเงินกลับบ้านผ่านระบบนี้

เฉียวผีจึงไม่ได้เป็นเพียงจดหมายเก่า หรือหลักฐานการโอนเงินในอดีต แต่เป็นบันทึกประวัติศาสตร์ของผู้คนหลายล้านชีวิต สะท้อนการต่อสู้เพื่อสร้างชีวิตใหม่ในต่างแดน และความพยายามรักษาความสัมพันธ์กับครอบครัว และบ้านเกิด แม้ต้องอยู่ห่างกันหลายพันกิโลเมตร

ในยุคที่การสื่อสาร และการโอนเงินระหว่างประเทศ ทำได้ภายในไม่กี่วินาที เอกสารเฉียวผียังคงมีคุณค่าในฐานะหลักฐานที่ช่วยอธิบาย ว่า เครือข่ายของชาวจีนโพ้นทะเลมีส่วนเชื่อมโยงจีนกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไร และเหตุใดจดหมายพร้อมเงินจำนวนเล็กน้อย ในอดีต จึงกลายเป็นมรดกความทรงจำที่มีความสำคัญ ในระดับโลก

บทความ : ประวีณมัย บ่ายคล้อย / ภาพ : CGTN

TAG : 0  0 Google +0 เขียนเมื่อ : พุธ 29 กรกฎาคม 2569 12:18:59  เข้าชม : 1679822 ครั้ง