สถาบันพระปกเกล้า เปิดเผยผลสำรวจ เรื่อง “ความมั่นใจ และความคาดหวังของประชาชนต่อ การรับมือข่าวปลอมและภัยออนไลน์” โดยมุ่งเน้นความ “เป็นกลาง เป็นจริง เป็นประโยชน์” มีมาตรฐานวิชาการ ไม่มุ่งเน้นให้เกิดการชี้นำการเมือง แต่จัดทำเพื่อ “ฟัง” การเมืองจากเสียงของประชาชน การแถลงผลการสำรวจ KPI Poll ครั ้งที ่ 43 ที่ศูนย์ฯ ได้ทำการสำรวจ ระหว่าง วันที่ 9-12 ต.ค. 2569 จาก ประชาชนที่มีอายุ 18 ปี ขึ้นไป กระจายตามภูมิภาคทั ่วประเทศ จำนวน 2,000 ตัวอย่าง โดยมี
บทสรุป สำคัญจากผลสำรวจ ดังนี้
1. เนื้อหาออนไลน์แบบใดที่แยกว่า “อะไรจริง-อะไรเท็จ” ยากที่สุด ? (สำรวจโดย • 33.4% ระบุ สิ่งที่แยกจริงเท็จยากที่สุด คือ “ภาพหรือคลิปที่สร้างด้วย AI” สูงสุด ) • รองลงมา 16.1% ข่าวหรือข้อความไร้แหล่งอ้างอิง, 13.6% เพจหรือบัญชีปลอม, 13.5% คลิปเก่า ที่อ้างเป็นเหตุการณ์ใหม่, 11.1% เสียงปลอมเลียนแบบบุคคล, 8.1% ผลสำรวจหรือรีวิวชักจูง และ 4.2% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
➡ ความยากในการตัดสินความน่าเชื่อถือจากสิ่งที่เห็น โดยเฉพาะภาพและคลิปที่สร้างด้วย AI ต้องพิจารณาควบคู่กับแหล่งที ่มาและบริบทของเนื้อหา เพราะการส่งต่อไม่ได้เพียงขยายการมองเห็น แต่อาจเพิ่มความน่าเชื่อถือให้ข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบด้วย
2. เกือบครึ่งไม่มั่นใจแยกข่าวจริงจากเนื้อหา AI ขณะที่กลุ่มมั่นใจมีสัดส่วนใกล้เคียงกัน • 48.4% ไม่ค่อยมั่นใจถึงไม่มั่นใจเลย สูงที ่สุด ใกล้เคียงกับ 46.8% ที่ค่อนข้างมั่นใจถึงมั่นใจมาก และ 4.8% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
➡ การแยกแยะข่าวสารยังเป็นโจทย์ที่ประชาชนจำนวนมาก ไม่มั่นใจ ว่า ตนเองรับมือได้ สัดส่วนของกลุ่มมั่นใจ และไม่มั่นใจ ที่ใกล้เคียงกันสะท้อน ว่า ประชาชน ประเมินความพร้อมของตนต่างกัน
3. คนรุ่นใหม่ มั่นใจแยกแยะข่าวสารมากกว่า ขณะที่วัยเก๋าไม่มั่นใจสูงสุด • 56.0% ของกลุ ่มอายุ 18–27 ปี (Gen Z) ค่อนข้างมั่นใจถึงมั่นใจมาก ว่า สามารถแยกข่าวจริงออก
จากเนื้อหาที่สร้างหรือบิดเบือนด้วย AI ได้ ขณะที่ 42.2% ไม่ค่อยมั่นใจถึงไม่มั่นใจเลย และ 1.8% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น • 51.7% ของกลุ่มอายุ 28–43 ปี (Gen Y) ค่อนข้างมั่นใจถึงมั่นใจมาก ขณะที่ 43.7% ไม่ค่อยมั่นใจถึงไม่มั่นใจเลย และ 4.6% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น • 51.2% ของกลุ ่มอายุ 44–59 ปี (Gen X) ไม่ค่อยมั ่นใจถึงไม่มั ่นใจเลย ขณะที่ 43.8% ค่อนข้างมั่นใจถึงมั่นใจมาก และ 5.0% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
KPI Poll#43 | 2
• 58.4% ของกลุ่ม อายุ 60 ปีขึ้นไป (Gen Baby Boomer) ไม่ค่อยมั่นใจถึงไม่มั่นใจเลย ขณะที่ 33.6% ค่อนข้างมั่นใจถึงมั่นใจมาก และ 8.0% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
➡ การอยู่ในโลกออนไลน์เดียวกัน ไม่ได้หมายถึงความมั่นใจที่เท่ากัน ผลสะท้อนว่า สัดส่วนผู้มั่นใจลดลงตามช่วงอายุ ขณะที ่ความไม่มั่นใจเพิ ่มขึ้น ดังนั ้น ช่องว่างในการรับมือเนื้อหา AI จึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทุกวัย โดยมีระดับความต้องการความช่วยเหลือที่อาจต่างกัน
4. “ปลอมเป็นตำรวจ หรือเจ้าหน้าที่” เป็นภัยออนไลน์ที่กังวลสูงสุด • 24.4% ระบุ กังวลมิจฉาชีพที่ปลอมเป็นตำรวจหรือเจ้าหน้าที่มากที่สุด • รองลงมา 18.1% ลิงก์ปลอมขโมยเงินหรือข้อมูล, 16.5% หลอกลงทุนหรือให้โอนเงิน, 16.0% ปลอมเสียงหรือใบหน้าคนรู ้จักด้วย AI, 9.8% ร้านค้า หรือการซื้อขายปลอม, 8.1% แอบอ้างรับบริจาคหรือ
ช่วยผู้ประสบภัย, 5.8% หลอกสมัครงานหรือกู้เงิน และ 1.3% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
➡ ความน่ากังวลของภัยออนไลน์อยู่ที่การนำความไว้วางใจมาใช้หลอกลวง ทั้งการอ้างตัวเป็นเจ้าหน้าที่และการปลอมเป็นคนรู้จัก ชวนให้สังคมตั้งคำถามว่า ตำแหน่งที่กล่าวอ้าง เสียงที่คุ้นเคย หรือใบหน้าที่จำได้ เพียงพอให้เชื่อและทำตามหรือไม่
5. “ปราบเครือข่ายและเร่งดำเนินคดี” แนวทางที่ได้รับเลือกสูงสุด ตามด้วย “แจ้งเตือน และให้ความรู้” • 38.3% เลือกปราบเครือข่ายและเร่งดำเนินคดี เป็นสิ ่งที ่ภาครัฐควรเร่งดำเนินการเพื่อรับมือข่าวปลอม การใช้ AI หลอกลวง และมิจฉาชีพออนไลน์ สูงสุด • รองลงมา 17.0% แจ้งเตือนข่าว และลิงก์อันตราย, 15.2% ให้ความรู ้เท่าทันภัยออนไลน์, 11.2% ให้แพลตฟอร์มจัดการบัญชีและโฆษณาหลอกลวง, 7.7% ปิดบัญชีม้า ซิมม้า และเส้นทางการเงิน, 5.7% ตรวจจับและติดป้ายเนื้อหา AI, 3.3% จัดช่องทางแจ้งเหตุและช่วยเหลือจุดเดียว และ 1.6% ไม่แน่ใจ/ไม่มีความเห็น
➡ ประชาชน คาดหวังให้ภาครัฐจัดการถึงตัวผู้กระทำ และเครือข่ายที่อยู่เบื ้องหลัง ควบคู่กับการช่วยให้ประชาชนรู้ทันอันตรายผ่านการแจ้งเตือนและความรู ้ สะท้อน ว่า ความปลอดภัยออนไลน์มีทั้งมิติของการบังคับใช้กฎหมาย การป้องกัน และความรับผิดชอบของแพลตฟอร์มที่เชื่อมโยงกัน
บทสรุป จาก KPI Poll ครั้งที่ 43
ผลสำรวจสะท้อนทั้งความไม่มั่นใจในการแยกแยะข่าวสาร ความยากในการตรวจสอบภาพ เสียง และตัวตนออนไลน์ ตลอดจนความคาดหวังให้รัฐจัดการเครือข่ายหลอกลวง อย่างจริงจัง ภาครัฐจึงควรเชื่อมการปราบปรามกับการแจ้งเตือนที ่เข้าใจง่าย การพัฒนาทักษะตรวจสอบข้อมูลให้เหมาะกับแต่ละวัย และการประสานให้แพลตฟอร์มจัดการบัญชี และโฆษณาหลอกลวง โดยส่งเสริมการตรวจสอบแหล่งที่มา และบริบทของเนื้อหา เพราะการใช้ AI สร้างเนื้อหาเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่า เนื้อหานั้นเป็นเท็จ “ความปลอดภัยออนไลน์ต้องมีทั้งผู้ใช้ที่รู้ทัน และการจัดการมิจฉาชีพอย่างจริงจัง
TAG : 0 0 Google +0 เขียนเมื่อ ศุกร์ 23 ตุลาคม 2569 10:00:00 เข้าชม 1897655 ครั้ง
