แม้จะผ่านมากว่า 2,000 ปี แต่ “เทศกาลตวนอู่” หรือเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ยังคงเป็นหนึ่งในเทศกาลสำคัญที่สุดของจีน สะท้อนผ่านกิจกรรมที่จัดขึ้นทั่วประเทศ ทั้งการแข่งขันเรือมังกร การสืบสานประเพณีห่อบ๊ะจ่าง และกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่ดึงดูดผู้คนจำนวนมาก ความนิยมที่ยังคงดำรงอยู่ของเทศกาลแห่งนี้แสดงให้เห็นว่า เทศกาลตวนอู่เป็นมรดกวัฒนธรรมที่ยังคงเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ และอัตลักษณ์ของจีน
เทศกาลตวนอู่มีรากฐานสำคัญ เชื่อมโยงกับ “ชวีหยวน” กวีเอก และขุนนางแห่งรัฐฉู่ในยุครณรัฐ ผู้ได้รับการยกย่องในประวัติศาสตร์จีนว่าเป็นแบบอย่างของความรักชาติ ความซื่อสัตย์ และความจงรักภักดีต่อบ้านเมือง เมื่อรัฐฉู่เผชิญวิกฤตทางการเมืองและถูกรุกราน ชวีหยวนตัดสินใจกระโดดลงแม่น้ำหมี่หลัวเพื่อแสดงความอาลัยต่อชะตากรรมของบ้านเมือง ชาวบ้านที่เคารพนับถือเขาจึงพากันพายเรือออกค้นหาร่าง พร้อมโยนข้าวห่อใบไผ่ลงแม่น้ำเพื่อป้องกันไม่ให้ปลาและสัตว์น้ำกัดกินร่างของเขา เหตุการณ์ดังกล่าวได้กลายเป็นต้นกำเนิดของประเพณีแข่งเรือมังกรและการรับประทานบ๊ะจ่าง ซึ่งได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นและกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเทศกาลตวนอู่มาจนถึงปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์จีนจำนวนมากมองว่า ต้นกำเนิดของเทศกาลตวนอู่อาจเก่าแก่กว่าตำนานชวีหยวน โดยมีรากฐานมาจากพิธีกรรมบูชามังกรและความเชื่อของชุมชนเกษตรกรรมโบราณในลุ่มแม่น้ำแยงซีเกียง ซึ่งให้ความสำคัญกับธรรมชาติ การเปลี่ยนผ่านของฤดูกาล และการขอพรเพื่อความอุดมสมบูรณ์ ก่อนจะผสานเข้ากับเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และพัฒนาเป็นเทศกาลสำคัญของชาวจีนในเวลาต่อมา
สิ่งที่ทำให้เทศกาลไหว้บ๊ะจ่างยังคงมีความหมายในสังคมจีนยุคปัจจุบัน คือ การเป็น “มรดกวัฒนธรรมที่มีชีวิต” มากกว่าการเป็นเพียงพิธีกรรมในอดีต ประเพณีดั้งเดิมยังคงได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น ชาวจีนจำนวนมากยังคงกลับบ้านเพื่อใช้เวลาร่วมกับครอบครัว เรียนรู้การห่อบ๊ะจ่างจากผู้สูงอายุ แขวนใบอ้ายเฉ่าและชางผู่ไว้หน้าบ้าน และร่วมชมการแข่งขันเรือมังกรที่จัดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ
สำหรับคนจีนจำนวนไม่น้อย เทศกาลตวนอู่เป็นช่วงเวลาแห่งการรำลึกถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรมและการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ในครอบครัว คุณค่านี้ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นในยุคที่คนรุ่นใหม่จำนวนมากย้ายเข้าสู่เมืองใหญ่ การกลับบ้านในช่วงเทศกาลจึงกลายเป็นโอกาสสำคัญในการส่งต่อความทรงจำ ความเชื่อ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
เทศกาลตวนอู่ ยังสะท้อนแนวคิดเรื่องความเชื่อมั่นทางวัฒนธรรม (Cultural Confidence) ซึ่งจีนผลักดันอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยมองว่าการอนุรักษ์และสืบทอดประเพณีดั้งเดิมเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความภาคภูมิใจในอารยธรรมจีน และเป็นพลังทางวัฒนธรรมที่ช่วยหล่อหลอมความเป็นชาติในยุคสมัยใหม่
ความสำคัญของเทศกาลตวนอู่ ยังได้รับการยอมรับในระดับสากล เมื่อองค์การยูเนสโกขึ้นทะเบียนให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ เมื่อ ปี ค.ศ. 2009 นับเป็นเทศกาลจีนรายการแรกที่ได้รับการขึ้นทะเบียน สะท้อนคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับจากประชาคมโลก
ทุกวันนี้ เทศกาลตวนอู่ ยังมีบทบาททางเศรษฐกิจ หลายเมืองของจีนจัดกิจกรรมการแข่งขันเรือมังกร กิจกรรมวัฒนธรรม และกิจกรรมท่องเที่ยวดึงดูดนักท่องเที่ยวชาวจีนและต่างชาติ ทำให้เทศกาลที่มีประวัติยาวนาน กว่า 2,000 ปี สามารถปรับตัวเข้ากับวิถีชีวิตร่วมสมัยได้อย่างกลมกลืน
ในวันที่จีนกำลังก้าวสู่ความทันสมัยอย่างรวดเร็ว เทศกาลตวนอู่ ยังคงทำหน้าที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และสะท้อนพลังของวัฒนธรรมที่สามารถปรับตัวเข้ากับสังคมร่วมสมัยได้อย่างกลมกลืน จากประเพณีที่ถือกำเนิดขึ้น เมื่อกว่า 2,000 ปี ก่อน สู่มรดกทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง จึงไม่ใช่เพียงเทศกาลประจำปีของชาวจีน แต่เป็นสัญลักษณ์ของความต่อเนื่อง ทางอารยธรรม และความภาคภูมิใจในรากเหง้าทางวัฒนธรรม ที่ยังคงมีชีวิตจนถึงทุกวันนี้
บทความ : ประวีณมัย / ภาพ : CGTN
TAG : 0 0 Google +0 เขียนเมื่อ : อังคาร 23 มิถุนายน 2569 18:05:59 เข้าชม : 1689223 ครั้ง
