แม้จะผ่านมากว่า 2,000 ปี แต่ “เทศกาลตวนอู่” หรือเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ยังคงเป็นหนึ่งในเทศกาลสำคัญที่สุดของจีน สะท้อนผ่านกิจกรรมที่จัดขึ้นทั่วประเทศ ทั้งการแข่งขันเรือมังกร การสืบสานประเพณีห่อบ๊ะจ่าง และกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่ดึงดูดผู้คนจำนวนมาก ความนิยมที่ยังคงดำรงอยู่ของเทศกาลแห่งนี้ แสดงให้เห็นว่า เทศกาลตวนอู่ เป็นมรดกวัฒนธรรม ที่ยังคงเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ และอัตลักษณ์ของจีน
เทศกาลตวนอู่มีรากฐานสำคัญ เชื่อมโยงกับ “ชวีหยวน” กวีเอก และขุนนางแห่งรัฐฉู่ ในยุครณรัฐ ผู้ได้รับการยกย่องในประวัติศาสตร์จีน ว่า เป็นแบบอย่างของความรักชาติ ความซื่อสัตย์ และความจงรักภักดีต่อบ้านเมือง เมื่อรัฐฉู่เผชิญวิกฤตทางการเมือง และถูกรุกราน ชวีหยวน ตัดสินใจกระโดดลงแม่น้ำหมี่หลัว เพื่อแสดงความอาลัยต่อชะตากรรมของบ้านเมือง ชาวบ้านที่เคารพนับถือเขา จึงพากันพายเรือออกค้นหาร่าง พร้อมโยนข้าวห่อใบไผ่ลงแม่น้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้ปลา และสัตว์น้ำกัดกินร่างของเขา เหตุการณ์ดังกล่าว ได้กลายเป็นต้นกำเนิดของประเพณีแข่งเรือมังกร และการรับประทานบ๊ะจ่าง ซึ่งได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น และกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเทศกาลตวนอู่ มาจนถึงปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์จีน จำนวนมาก มองว่า ต้นกำเนิดของเทศกาลตวนอู่ อาจเก่าแก่กว่าตำนานชวีหยวน โดยมี รากฐานมาจากพิธีกรรมบูชามังกร และความเชื่อของชุมชนเกษตรกรรมโบราณในลุ่มแม่น้ำแยงซีเกียง ซึ่งให้ความสำคัญกับธรรมชาติ การเปลี่ยนผ่านของฤดูกาล และการขอพรเพื่อความอุดมสมบูรณ์ ก่อนจะผสานเข้ากับเรื่องราวทางประวัติศาสตร์และพัฒนาเป็นเทศกาลสำคัญของชาวจีนในเวลาต่อมา
สิ่งที่ทำให้เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ยังคงมีความหมายในสังคมจีน ยุคปัจจุบัน คือ การเป็น “มรดกวัฒนธรรมที่มีชีวิต” มากกว่าการเป็นเพียงพิธีกรรมในอดีต ประเพณีดั้งเดิม ยังคงได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น ชาวจีนจำนวนมาก ยังคงกลับบ้าน เพื่อใช้เวลาร่วมกับครอบครัว เรียนรู้การห่อบ๊ะจ่างจากผู้สูงอายุ แขวนใบอ้ายเฉ่าและชางผู่ไว้หน้าบ้าน และร่วมชมการแข่งขันเรือมังกร ที่จัดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ
สำหรับคนจีนจำนวนไม่น้อย เทศกาลตวนอู่ เป็นช่วงเวลาแห่งการรำลึกถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรม และการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ ในครอบครัว คุณค่านี้ ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น ในยุคที่คนรุ่นใหม่จำนวนมาก ย้ายเข้าสู่เมืองใหญ่ การกลับบ้านในช่วงเทศกาล จึงกลายเป็นโอกาสสำคัญในการส่งต่อความทรงจำ ความเชื่อ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม จากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
เทศกาลตวนอู่ ยังสะท้อนแนวคิดเรื่องความเชื่อมั่นทางวัฒนธรรม (Cultural Confidence) ซึ่งจีนผลักดันอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปี ที่ผ่านมา โดย มองว่า การอนุรักษ์ และสืบทอดประเพณีดั้งเดิม เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความภาคภูมิใจในอารยธรรมจีน และเป็นพลังทางวัฒนธรรมที่ช่วยหล่อหลอมความเป็นชาติในยุคสมัยใหม่ ความสำคัญของเทศกาลตวนอู่ ยังได้รับการยอมรับในระดับสากล เมื่อ องค์การยูเนสโก ขึ้นทะเบียนให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ เมื่อ ปี ค.ศ. 2009 นับเป็นเทศกาลจีนรายการแรกที่ได้รับการขึ้นทะเบียน สะท้อนคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับจากประชาคมโลก
ทุกวันนี้ เทศกาลตวนอู่ ยังมีบทบาททางเศรษฐกิจ หลายเมืองของจีนจัดกิจกรรมการแข่งขันเรือมังกร กิจกรรมวัฒนธรรม และกิจกรรมท่องเที่ยวดึงดูดนักท่องเที่ยวชาวจีนและต่างชาติ ทำให้เทศกาลที่มีประวัติยาวนาน กว่า 2,000 ปี สามารถปรับตัวเข้ากับวิถีชีวิตร่วมสมัยได้อย่างกลมกลืน
ในวันที่จีนกำลังก้าวสู่ความทันสมัยอย่างรวดเร็ว เทศกาลตวนอู่ ยังคงทำหน้าที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และสะท้อนพลังของวัฒนธรรมที่สามารถปรับตัวเข้ากับสังคมร่วมสมัยได้อย่างกลมกลืน จากประเพณีที่ถือกำเนิดขึ้น เมื่อ กว่า 2,000 ปี ก่อน สู่มรดกทางวัฒนธรรม ที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง จึงไม่ใช่เพียงเทศกาลประจำปีของชาวจีน แต่เป็นสัญลักษณ์ของความต่อเนื่อง ทางอารยธรรม และความภาคภูมิใจในรากเหง้าทางวัฒนธรรม ที่ยังคงมีชีวิตจนถึงทุกวันนี้
บทความ : ประวีณมัย / ภาพ : CGTN
TAG : 0 0 Google +0 เขียนเมื่อ : อังคาร 23 มิถุนายน 2569 18:05:59 เข้าชม : 1689223 ครั้ง
